Josef Mang (The Dream of Joseph)

Matthai 1:18-21

“Kan Baibal chungah
Minung pahnih cu an min aa khat
Mang manh an thiam ve ve
Mang leh zong an thiam
Egypt ram an rak phan ve ve
Asinain,
Pakhat nih mang a manhmi cu  ‘A miphun sal i an can lai nak kong a si’
A dang pakhat i a manhmi mang tu cu, ‘A miphun sal chung in an luat lai nak a si’
Cu hna pahnih hna i an min cu JOSEPH ti a si.”

Biahramdawmh: Hi hna pahnih hna i an mang le an tuanbia hi a tlawmbik suimilam 1 chung tal chim ka duh ngai. Asinain, a tu tan cu pakhat kong lawng ka chim lai i a dang pakhat kong cu tu-hnu caan ka ngeih ṭhan tikah ka chim te lai. Bawi Jesuh a rak chuah lio ahhin Pathian nih a rak hmanmi hna mi tampi an rak um. Cu hna nun cu  nihin zumtu kan caah thlarau thazaang a kan petu le nun lamhruaitu ah an cang. Cu hna lakah, mi tampi nih chim kan hrial tawnmi, a dang tluk in a popular lo mi, Josef nun hi nihin cu chim ka duh. Cu cu hitihin a si:

 

1.    Josef cu Christmas lai te ah a lung a rak kuai. A ruang cu, a ham ciami a nu-ngak Mary cu an i ṭhitum hlan deuh ah “fa a pawi” ti a theih caah a si. Kei zong ka celh hnga lo (Kan nu nih thlarau fa ka pawi ka ti sehlaw a zei zumh nemman cu dah, a cal ka cumh hnga!). Judah phung ahcun i ham (engaged) hnu kumkhat hrawngah an i um (wed) tawn. Khuami zapi nih an kong theih an si. Zeitik dah kan ipomcawi lai ti in ni le thla rel lio ah, an nu (Baibal nih “a nupi” ti biafang a hman) midang fa vun pawi cu a faak ko. Christmas caan cu Josef caah cun, ICBC churh chairman bang in, “Kei lungkuai tertu maw na rak si” ti hla phuah tlak a si. Josef thinlung ah Mary cu “zumhawk tlaklo” (kawlholh in: a phohpian mi) ah a cang. Lungfah, ningzah, thinhun aa cawh ko lai. Cucu Christmas caan ah mi tampi zong nih kan ton ṭheu tawn.

2.    Josef cu mi ding, thil a hman ning te in tuah a duh zungzalmi a si (He was a righteous man). Cu caah Pathian zong nih a rak thim nak a si cu. Baibal nih, “Mi nihcun a lenglei langhning kha an zoh, sihmanhsehlaw Pathian tu nihcun thinlung kha a zoh (I Samuel 16:7)” tiah a kan chimh. Cucaah, Pathian nih hin mi a thim/hman hna tikah an thinlung a zoh. Kan Baibal chungah “Noah cu mi ding a si (Noah was a righteous man, Genesis 6:9) tiah kan hmuh. Abraham zong miding a si tiah kan hmuh. Pathian nih hin thil pakhat khat tuah a duh tikah “ding te in thil tuah a duh zungzalmi (or miding)” a thim lengmang hna. Cu ti kan ti tikah, thil ṭha tuah i zuamnak in Pathin lungton i zuam ding ka ti duh nak a si lo. Baibal nih, “Abraham nih Bawipa cu a zumh i cu a zumhnak cu Bawipa nih a dinnak ah a cohlan piak (Abraham “believed the Lord; and the Lord reckoned it to him as righteousness) tiah Genesis 15:6 le Jeim 2:23 ah kan hmuh. Noah zong “miding” tiah Baibal nih a ti tikah sualnak a tuah ballo ti nak a si lo. Zu a rak ding bal ve ko. Asinain, Pathian nih “buanchukcho ka tlunter lai caah tlang cungah lawng na sak lai,” tiah a rak fialmi bia kha fek te in (lungawṭawmnak um lo in) a zumh i aa nunpi. Abraham zong lih a chim balmi le nupi pahnih leeng a ngei bal mi a si ve ko. Asinain, Pathian nih,  “thluachuahnak tampi kaan pek lai, kaan hmuhsak dingmi ram ah kal,”  tiah a timi bia kha fek te in a zumh i cucu aa nunpi, aa thihpi tu a si. Cubantuk mi hna cu Baibal nih righteous man a timi hna cu an i Pathian mi-hman ah an cang lengmang.

3.    Josef cu miding a si caah “phung zulhnak ” nak-in “zaangfahnak” aa thim deuh (He chose mercy than sacrifice). Baibal nih “miding” a timi hna hi “Nawlbia/phung ning te i a zulmi” ti nak a si lo. Farasi pawl tu khi “Nawlbia/phung ning te i a nungmi” cu an si. Nawlbia chungah “Ham ciami nu pakhat khat cu pa dang aa duh sual ahcun aa duhmi pa he lung in thi lak in cheh a si” (Deu. 22:13-21).  Cucaah, phung ning te cun Josef nih Mary cu zapi hmai ah chuahpi in tazacuai ding a si ko hnga. Sihmanhsehlaw, Josef cu miding a si caah, “Mary cu hmualphoh a duh lo.” Mirang Bible ahcun, “Because Joseph her husband was a righteous man and did not want to expose her to public disgrace, he had in mind to divorce her quietly,” ti a si. Mah-hi Josef thinlung hi Laimi Khrihfa mi nih kan i cawn dingah a biapi ngaimi a si tiah ka ruah. Jeseph cu miding a si caah “a phung ning” nakin “zawnruahnak” tu in a nung. Mi hmualphoter a duh lo.

4.    Joseph cu mang manh thiam a si (Joseph was a dreamer). A mang ah Bawipa vancungmi pakhat cu a sinah a ra i, “David tefa (fapa) Josef, Mary hi na nupi ca i lak awkah ṭih hlah. Zeicahtiah fa a pawimi hi Thiang Thlarau thawngin a si. Fapa a hrin lai i a min ah Jesuh na sak lai. Zeicahtiah a mi kha an sualnak chung in a khamh hna lai,” tiah a ti. Hi a mang hi pakhat te te in vun zoh ka duh.

i.    “David fapa Josef” timi biafang nih hin Josef i a identity a langhter. Josef cu an pupa chan in David siangpahrang ciruang, miluat, mah duh in a rak tlong khomi an rak si. A sinain, a tu ahcun mi kut tang um, mi ramdang nih ukmi le serhsatmi dirhmun, sifaak santlailo dirhmun a si cang ti kha kan hmuh. David ciruang a simi nih nihin a dirhmun kongah lungfah lo in a rak um hrim hrim lai lo. “Khuaza kan Laimi lungfaak hna ruun tangah” ti dirhmun a rak dir ko.

ii.    “Mary hi na nupi ca i laak dingah ṬIH HLAH,” timi nih nih Josef nih Mary a ṭhit thawng in a sungh ding zeidah a um… ti kha ruah khawh a si. Midang fa a pawi lio komi (zumhtlak lo i ruahmi) ṭhit ding, midang zong nih zohchih ding le ningzahnak  iin ding;  cun hmailei ah zeidah a cang lai… ti theih lo mi thil ton ding cu a ṭih ko.

iii.    “Fa a pawimi hi Thiang Thlarau thawngin a si” timi nih hin Pathian hrim hrim minung sinah a rung ṭum i khua a rung sa tinak a langhter. Emmanuel a si nak a kan chimh. Nungak thiang Mary sinin Jesuh a chuak timi  hi a biapit nak bik cu “Pathian kan sin ah a rung ṭum, Pathian kan sianh khua arung sa ti a langhtertu a si caah a si.”

iv.    “Amin ah Jesuh na sak lai zeicah tiah a mi kha an sualnak chungin a khamh hna lai” timi nih hin Josef thinlung le a khuaruahmi vialte a thlen. “Jesuh” ti cu “khamhtu” ti nak a si. Josef nih, amah pumpaak caah cun sunghnak nganpi si ko hmanhsehlaw, sal an sinak chungin a khamh tu hna ding Messiah chuah lai cu a biapi deuh ah a chiah i aa thim. Phundang in kan chim ahcunn, a mah zalonnak kha a miphun luatnak caah a zuar.

v.    “An sualnak chungin…” timi nih hin zeidah a sawhduh hnga? Judah mi nih an rak i ruahchanmi Messiah cu midang sal an sinak chung in a khamhtu ding ah a si. Josef mang i Messiah tu cu a mi hna sualnak sal an sinak chung in a khamhtu ding ah a si. Hi pahnih hi an sullaam aa dang maw… tiah biahalnak um sehlaw “aa dang lo,” tiah leh khawh a si. Zeicahtiah, Israelmi hna nih sal i an phanhnak le an harnak vialte i a hrampi cu an sualnak ruangah a si tiah Baibal nih a kan chimh. An sualnak cu an zawtnak hrampi a si. Hma chia (khuaihli bantuk) nih a kan tlunh tikah a hram (a nuupi) kan chuah lawngah a dam-thian bantuk in; cun lung-do-hma nih a kan tlunh tikah a chung i hling chuah lawng ah a dam tak tak bantuk khin; Israelmi hna i an zaw-tlak-nak le chiatserh an sinak vialte hrampi cu Pathian cung i an sualnak ruangah a si. Hi kong hi Profet tampi nih an chimmi le an ṭialmi cu Biakam hlun chngah ah tampi kan hmuh. Pakhat te kan lak a si ahcun, II Siang 17:22-23 chungah “Cun Jeroboam nih Israel cu Bawipa zulhnak khan a pialpi i a nganmi sualnak kha a tuahter hna.… Bawipa nih a sal profet vialte hna in a chim bantuk khan Israel cu a mithmuh phak lonak ah a ṭhial hlantiang, annih nih mah cucu an kaltak hna lo. Cucaah Israel mi cu anmah ram in Assyria ram ah nihin tiang sal ah an taang,” tiah kan hmuh. Cucaah, zeidang vialte nak in an caah a rak poimawh bik le an rak herhbik cu an sualnak chung in luatnak hmuh ṭhan kha a si ko. Mah cucu Bawi Jesuh a rung chuah hawhchannak cu asi. Mah cucu Joef caah a biapibik mi a si.

vi.    Cucaah, Pathian bia cu lung awtawm lo tein a zumh i a zumh ning tein a zulh, a nunpi. Josef mang nihhin amah pumpak caah cun miaknak zeihmanh a chuahpi lo. Sihmanhsehlaw, mizapi luatnak a si caah a nun a thaap ko. Josef pumpak a nunnak zoh tikah a nunchung zonzai rethei te in a um. A mang hi amah pumpak ca a rak si lo. Mi vialte caah a si. Bawi Jesuh a chuahnak hmun, a rak cohlangtu hna sin paoh ahcun luatnak a um. An sualnak chung in luatnak a pek hna. Cu thawngṭha nihcun a phanhnak paoh ah sal zuatnak zong a hrawh, thleidannak vanpang zong a bauh i, eihmuarnak le ziknawnnak vialte zong a hrawh dih.

 

Kannih ca zongah Josef nunnak nih a kan cawnpiakmi cu:

1.    Pathian nih a hmanmi, a thimi kan si ve nak hnga le Christmas thinlungput kan ngeih nak hnga caah cun  Josef bantuk in “thil a hman te in tuah a duh zungzalmi thinlung” kan ngeih a herh. Cu “thil a hman te in tuah a duh zungzalmi nun” a si lo ah Baibal nih “miding” (righteous person) tiah a timi nun cu nawlbia vialte zulh i zuam dih khi a si lo. Josef cu Pathian nih a mang ah a chimhmi vialte a zumh i a cohlan mi nih  “righteous man” a si nak a langh bantuk in Pathian bia chungah a nungmi nun ngeih ve kan herh.

2.    Josef nun ah aa dawh khunnak cu Phungzulhnak nak-in midang zawnruahnak nun a ngeihmi hi a si. A lung a khuai tu hna cung zongah hmualphoter a  duh hna lo. Kannih tah cu velngeihnak nun cu kan ngei ve maw?

3.    Cun, a nupi kha a zumh ti lo caah a thli te in maak (divorce) a timh lio ah “Mary paw chungah naute Jesuh a um” ti a hngalhmi nih Mary cu a cohlanter ṭhan. Cu bangin, kan nunnak ah kan zumh ti lomi, kan thinlung a kan khuaimi hna zong “an sinah Bawi Jesuh a chuah ve ahcun” cohlan khawh a si ko. Cucu Pathian khuakhan a si. Pathian thluachuah hmuhnak zong a si.

4.    Kan nun ah tlakchamhnak le a khami nun kan tonmi vialte a muru cu sual sal kan rak simi hi a si lengmang. Pumpak ah maw, chungkhar ah maw, Khrihfabu le khuatlang ah maw hnahawhnak, buaibainak kan ton tawnmi zong khi a hrampi ngai ngai cu “Sualnak sal in kan rak luat lo ruangah” a si lengmang. Cucaah,  cu sualnak  sal chung in a kan luattertu Bawi Jesuh i ngeih cu zeidang nak in a biapi bik ko hnga lo maw?

5.    Josef cu mah pumpak ṭhatnak ca nak in midang caah chun mang a man deuhmi a si. A mang zong ṭha tein a khing a thlai i Baibal chimmi a si maw… ti zong a tuaktanmi a si. A ngai ngai ahcun, Josef hi mang a man kan ti ko buah Baibal/Profet  nih a rak chim ciami dahkaw a manh cu. Mi tampi cu kan mang lak i 100 ah 99 cu kanmah pumpak ca lawng te a si tawn. Josef cu a chuah ka in a thih tiang zonzai rethei te in a nung kan ti cang kha. Sihmanhsehlaw, mang a manhmi cu mi vialte nih luatnak kan hmuhnak hnga caah a si. Cucaah, Bawi Jesuh thawngṭha a phanhnak le an rak cohlannak hmun paoh ah “Cu Khamhnak” cu nihin tiang a phan lengmang ko. Josef nih a nun in a kan chimhmi Christmas thawngtha cu “A miphun luatnak ca i mang manh hi a si.”

 

Merry Christmas to You All!

Lal Cung Awi

December 14, 2014