Maw Kan Zion Khualipi Hakha

“Rungtlang a cim i Hakha inn le lo lam le thilri vialte a rawh dih caah mi tampi cu an zaam thluahmah cang” tiin thawng kan theih cu kan umnak hmun in kan thinlung a kekkuai cio. “Maw kan semnak Lairam khualipi; kan pupa hna le Pathian thawngtha a kan phorhtu Siangbawi hna an luruh phumnak hmun; kan miphun thlarau meiceu van hramthoknak le kan ca le holh hram a bunhnak khua; fimnak khuai tizu kan tlanhnak hmun le kan miphun a kan dirkamhtu Hakha” a rawk tak tak ko mu ti in kan hraam. Miphun dang salcan an duh lo caah thih le thih nun le nun in mirang a rak dotu kan pipu hna dantat in an rak dil termi hna Ralkap Tili pi zong nawng nih a chilh dih cang; Carson siangbawi le Laimi zumtu hmasa hna thlanhmun zong min nih a lak i Laimi Khrihfami hna kan thinlung ah Jerusalem Biakinn pi ah kan ruahmi chanttiamlo Lunginn pi zong a kak an ti. Maw Pathian, kannih chan ah zeihen kan ton tiin kan ttap. Hi lio ah ka thinlung ah a hung chuakmi Pathian bia cu “Kan ram nih Nehemiah a herh” ti hi a si. “Nehemiah” min sullam cu “Pathian nih a hnemh” (Yahweh has comforted) ti a si.

Nehemiah cu BC 445 kum, Persia Siangpahrang Artaxerxes i hrai putu a rak si lio ah, “Jerusalem kulhnak vampang hna cu an cim dih i a kutka hna cu mei nih a hrawh dih hna caah khi ka ram i a nung rihmi hna cu harnak nganpi chung le ningzahnak chungah an um ko,” tiah thawng an thanh. Cu bia cu a theih tikah a tap i saupi ngaihchia in a um i vancung Pathian hmai ah rawl ul lengmang le thlacam lengmang in a um. “Maw Bawipa… Israel mi hna hi nangmah cungah kan sual cang i… keimah le ka pa innchungkhhar hna cu kan sual cang. Nangmah cungah that lonak kan tuah i… na nawlbia le na phungbia le phunglam hna kha kan zul hna lo…” tiah sual ngaihchihnak thla a cam. Baibal chungah kan hmuhmi rawl-ulh hnawhchan pakhat cu sual ngaihchiahnak ca i thlacam hi a si. Cucu Pathian cohlanmi a si i Profet Joel sin zongah “Atu zong hmanh ah hin, nan lung tak tein i ngaihchih u law, rawl kha ul u law ṭap u. Nan puan si loin nan lung tu kha thlek tuah u,” (Joel 2:12-13) tiah Bawipa nih a ti kha a si.

Kan miphun nih harnak nganpi kan ton caan ahhin lungfah in kan ṭah ding a si ko. Rawl zong kan ulh ding hrim hrim a si ko. Pathian sinah sual ngaihchih in thla a cammi kan um zongah kan um awk hrim hrim a si. “Sual ngaihchih in thla cam kan herh” a kan timi an um zongah an ti ding a si ko. Salm 34:18 chungah, “Lung a dongmi kha Bawipa nih a umpi hna i ruahchannak a ngei lomi kha a khamhnak,” a ti. Mirang holh (NIV) cun, “The LORD is close to the brokenhearted and saves those who are crushed in spirit,” ti a si. “Bawipa cu thinlungkuai mi hna sinah a um i thlarau in a kuaiman mi hna kha a khamh hna,” ti a si. Thlarau in “michambau ka si ti aa hngalmi cu, lunglawmmi nan va si dah! Vancung Pennak cu nanmah ta a si (Mat.5:3)” ti pei a si cu. Hibantuk in kan ram ah harnak nganpi a tluncaan ahhin thlarau in michambau kan si kan i hngalh caan le thinlung kekkuai in Pathian sinah kan sual kan i phuan caan a si awk hrim hrim a si ko.

Nehemiah cu ngaihchia ngai in a um kha siangpahrang pa nih a hmuh tikah, “Zeicahdah na hmai a chiat? Na zawt fawn ṭung lo. Zeidang si lo in na lung chung in na ngaih a chia i a si ko hih!” tiah a ti. Nehemiah nihcun, “Siangpahrang cu zungzal in nung ko seh! Ka pupa hna thlan umnak khuapi cu a rawh ko i a kutka hna cu mei nih a kangh dih hna tikah hin, zeicahdah hmaichia loin ka um hnga,” tiah a leh. A mawh hrim hrim lo. Kannih zong kan khualipi a rawh i a chung ummi kan dawtmi hna kan nu le kan pa, kan u le kan nau a thong thong in chimpit vansang in an ṭah ko lio ah zeitindah hmaichia lo cun kan um khawh hnga. Zungzal nunnak thawngtha a kan phorhtu siangbawi te le zumtu hmasa kan nu le kan pa hna an neh le nang vialte le an luruh phumnak hmun vialte a cimh dih lio ahcun zeitindah lungkuai lo cun kan um khawh hnga. Ramdang mi saltaan an duh lo ruangah kan Pi Pu hna nih ral an rak thawhnak le hrem an rak tuarnak tuanbia vialte aa tial nak hmun vialte a loh dih ahcun zeitindah lungfah lo in kan um khawh hnga. Kan Pathian biaknak caah tiin zumtu nu le pa hna nih ngeihchiah thazaang dih cikcek in a kum khua in rianhmi Biakinn ṭha ṭha hna a vung pur ruangmang ahcun hodah ngeihchiat lo in a um kho hnga. Kan miphun in kan hraam ding a si ko.

Siangpahrang pa nih, “Zeidah na ka hal duhmi a si?” tiah a hal tikah Nehemiah nih, “Siangpahrang duhnak a si i na salpa nih mithmai ṭha ka hmuh ahcun, ka va remh nakhnga, Judah ram ka pupa hna thlan umnak khuapi ah cun ka kalter tuah,” tiah a ti. Nehemiah nih a caan lio ah zeidah ka zuanhnawh ding a si… zeidah a biapimi tuah hmasa ding a si… ti aa fiang ngai ngai. Cucaah, Siangpahrang inn chung ah a ṭuan liomi rian cu chiahtaak duak in a rawkmi khuapi remh dingah nawl a hal. Siangpahrang zong nih nawl a pek. Hika zawn i Nehemiah nun hi kan caah a biapi tuk. Hibantuk in kanmah ngai ngai nih kan chan chungah kan ton ballomi harnak nganpi kan ram i a tlun tikah, kan kut cung i kan i tlaihmi kan rian zong a herh ahcun i chiahtaak rih in, kan ram zuanhnawh caan a si rua tiah ka ruah. Pumpaak, Khrihfabu, le ifuntomnak bu dang dang nih tinhmi le rian i otmi ngan pipi zong kan ngeih cio mi a um ko lai. Asinain, hibantuk in sualpang taktak kan ram ah a tlun caan ahcun, a herh ahcun, cu kan i ot liomi rian zong zeimawzat cu i dinh chung ding a si ko. Abianah, ram a rawh lio ahcun, Khrihfabu pakhat khat nih inn sak maw mission rian maw kan i ot liomi zong a herh ahcun i dinh chung ding a si ko hnga.

Nehemiah cu Jerusalem ah a va tlung i a rawkmi vialte ṭha tein a zoh i remh ding vialte zong cazin a lak dih hnu ah Jerusalem khuami vialte a kawh hna. “Zei bantuk harnak chungah dah kan um i zeitindah Jerusalem cu a rawk ningin a um ko i a kutka hna cu an kangh dih ti kha nan hngalh. Kannih nih ningzah hmaichiat kan in ti nakhnga lo, ra u law, Jerusalem kulhnak vampang cu remh hna u sih,” tiah a ti hna. Cutikah khuami nihcun an i thawh i, “Tho u si law sa u sih,”an ti. Cuticun rian ṭha ṭuan awk caah an kut cu an i ṭhawnter. Nehemiah nih Jerusalem remhṭhannak ding caah miphun dang le ramdang mi a bochan hna lo. Abochanmi le a zumhbik mi hna cu Jerusalem khuami lila kha an si. Zeicahtiah Jerusalem a daw biktu cu Jerusalem chung um Israel mi an si i khuapi remhṭhan a duhbik zong anmah Israelmi an si caah a si. Atutan ah kan ram ah harnak kan tonmi chung in kan luat khawh nak hnga caah le kan ram ser ṭhannak ahhin kan ibochan bik ding cu kanmah Lai miphun hi kan si. Zeicahtiah kan ram a dawbik tu cu kanmah kan si i a rawh tikah a lung a faakbik zong kanmah kan si caah a si. Midang kan herh lo maw… ti ahcun herhtuk hen ta. Kan sawm hna lai, kan hman hna lai. Sihmanhsehlaw, kan ram a sertu taktak cu kanmah kan si a herh.

Cutluk in Jerusalem khuami hna le Nehemiah nih rianṭha ṭuan an thok lio ah ṭuan kho lo ding in a dotu le a dawnkhantu an rak um ve. Horon mi, Ammon mi, le Arab mi nih an nihsawh hna i, “Mah hi hi nan tuahmi hi zeidah a si? Siangpahrang maw nan doh?” an ti hna. Jerusalem cu rawk ko seh ti an duhpiak hna. Cucaah, “Vancung Pathian nih khua awng a kan pemhter lai i kannih a sal hna nih hin kan tho lai i kan sak lai; sihmanhsehlaw nannih cu Jerusalem ah hin covo siseh, tinvo siseh, hngalh camcinnak siseh, nan ngei lai lo,” tiah Nehemiah nih a ti hna. Cutluk i khualipi a rawh lio ahcun micheukhat cu a lung a awimi an rak um ziar ko. An bawmh duh hna lo leengah doh an timh lehlam hna. Hika ahhin mi le mah an i hliah kan ti lai. Asi; Jerusalem mi, Israel mi an si lo cu ta. Pathian thluachuahmi Zion khualipi a rawk i remh ṭhannak rian ah aa tel lo mi cu ni khat khat remhṭhan a si ve hnu ahcun Zion (Jerusalem) khua ah covo siseh tinvo siseh, hngalh camcinnak siseh a ngei te lo ding a si. Zion ah thluachuah co ding an ngei ve te lai lo tinak a si ko.

Cuticun, Nehemiah le Israel mi hna nih lungrual tein chunzan in an ṭuan i Jerusalem kulhnak vampang cu ni 52 ah an lim (Ni 60 chungah 8 a um). Vun ṭuan taktak ahcun thlahnih ah rian piapa an lim ko. Baibal nih hi ni 52 a timi hi, ahlei in ram dang a ummi Laimi kan caah, a sullam i char ka duhmi a um. A rawkmi kan khualipi remhṭhannak caah zeidah kan tuah khawh mi a um ve lai? Nehemiah le Israelmi bangin ram leeng a ummi Laimi pakhat nih kan thlahnih nihlawh (ni 52) cio kan pe siang lai maw? Na kutdong in vun rel law tuak hmanh! Laimi vialte nih kan thlahnih lahkhah cio kan pek ahcun kan khualipi kan ser ṭhan khawh hrim hrim lai. Atu i Laimi kan Zion khualipi Hakha a rawh lio le serṭhan caan hi Vawlei tuanbia ah a hmun dingmi a si. Cu tuanbia ahcun i tel cio u sih.

 

Pathian nih kan ram thluachuah pe ko seh!

Lal Cung Awi

August 05, 2015

Indianapolis

Note:  Hi Hakha khua hmanthlak cu Pu Lai Peng Khenglawt Facebook chungin lakmi a si